Koniec z Ręcznym Rysowaniem Trójkątów: Poznaj narzędzie Linijka Słońca w Revit

Każdy polski architekt zna to zadanie aż za dobrze: żmudne, manualne kreślenie trójkątów nasłonecznienia, aby udowodnić zgodność z § 60 Warunków Technicznych. Tradycyjna, papierowa „linijka słońca” profesora Twarowskiego przez dekady była nieodłącznym elementem tego procesu – narzędziem analogowym w coraz bardziej cyfrowym świecie. Wymagała ręcznego przenoszenia kątów, rysowania i weryfikacji każdego wyniku, gdzie każda zmiana w projekcie oznaczała konieczność powtórzenia całej analizy od nowa.

Ten artykuł przedstawi najbardziej rewolucyjne aspekty nowoczesnego podejścia do analizy nasłonecznienia, opartego na specjalistycznej, parametrycznej rodzinie Revit. Na dole artykułu znajdziesz webinar w którym prowadzimy dyskusję na temat Linijki słońca oraz pokazujemy narzędzie „w akcji”.

Gotową rodzinę omawianą w tym artykule możesz kupić tutaj:

Linijka słońca w Revit. Zaawansowana rodzina parametryczna do analizy nasłonecznienia. Instrukcja.

Skorzystaj z kuponu o kodzie BIMV-LS upoważniającego do 25zł zniżki:

1. Dlaczego Potrzebujesz Cyfrowej „Linijki Słońca”?

Rodzina „Linijka słońca” jest nowoczesną, cyfrową odpowiedzią na problem analizy nasłonecznienia. Przenosi sprawdzoną, analogową metodę wprost do środowiska BIM, oferując szereg kluczowych korzyści:

Automatyzacja: Narzędzie samodzielnie wykonuje wszystkie złożone obliczenia astronomiczne. Twoim zadaniem jest jedynie wprowadzenie podstawowych danych, a resztą zajmuje się algorytm.

Integracja z BIM: Analiza staje się integralną, parametryczną częścią Twojego modelu Revit. Jej wyniki to nie tylko grafika, ale dane, które możesz wykorzystać w zestawieniach i automatycznych opisach, usprawniając proces dokumentacji.

Dostępność: Rodzina została zaprojektowana tak, aby działać bez zarzutu zarówno w pełnej wersji programu Revit, jak i w bardziej dostępnej wersji Revit LT.

Pierwszym krokiem do przeprowadzenia precyzyjnej i wiarygodnej analizy jest odpowiednie przygotowanie widoku w Twoim projekcie.

Ale najpierw poznaj najważniejsze pojęcia astronomiczne, które pomogą zrozumieć Ci działanie Linijki Słońca:

Czas miejscowy (słoneczny)

Czas wyznaczony na podstawie faktycznej pozycji Słońca względem lokalnego południka. Południe słoneczne następuje w momencie, gdy Słońce znajduje się w najwyższym punkcie na niebie (górowanie). Narzędzie operuje na tym czasie, ponieważ precyzyjniej oddaje on pozycję słońca dla danej lokalizacji.

Czas strefowy

Ujednolicony czas obowiązujący w danej strefie czasowej (dla Polski jest to czas środkowoeuropejski CET, czyli UTC+1). Opiera się on na południku 15° długości geograficznej wschodniej.

Azymut

Kąt mierzony w płaszczyźnie poziomej, określający kierunek, z którego padają promienie słoneczne. W architekturze mierzony jest od północy (0°) zgodnie z ruchem wskazówek zegara (Wschód: 90°, Południe: 180°, Zachód: 270°).

Deklinacja

Kąt między płaszczyzną równika niebieskiego a kierunkiem do Słońca. Zmienia się ona w ciągu roku: podczas równonocy wynosi 0°, w przesilenie letnie ok. +23°, a zimowe ok. -23°.

Płaszczyzna ekliptyki

Płaszczyzna orbity Ziemi, po której Słońce pozornie porusza się w ciągu dnia. Jej nachylenie zależy od szerokości geograficznej (np. dla Warszawy to ok. 38° od poziomu). W narzędziu jest wizualizowana jako nachylona powierzchnia 3D.

Górowanie Słońca

Moment przejścia Słońca przez południk miejscowy, wyznaczający godzinę 12:00 czasu miejscowego. Słońce osiąga wtedy najwyższy punkt i ma azymut dokładnie 180°.

Kąt godzinowy

Pozycja słońca wyrażona w stopniach, gdzie każda godzina odpowiada 15 stopniom obrotu.

Teraz przejdźmy do ustawień.

2. Klucz do Dokładności – Ustawienie Północy Rzeczywistej

Prawidłowa orientacja projektu względem stron świata jest absolutnie kluczowa dla wiarygodności analizy. Wszystkie obliczenia astronomiczne dotyczące pozycji słońca opierają się na rzeczywistych kierunkach geograficznych. Błędne ustawienie północy sprawi, że cała analiza będzie bezwartościowa.

Na szczęście zmiana orientacji widoku w Revit jest bardzo prosta. Wystarczy wykonać trzy poniższe kroki:

Krok 1: Otwórz właściwości widoku. Zaznacz widok rzutu, na którym będziesz przeprowadzać analizę, i spójrz na paletę właściwości (Properties).

Krok 2: Znajdź parametr 'Orientation’. W grupie parametrów „Graphics” odszukaj parametr o nazwie Orientation (Orientacja).

Krok 3: Zmień jego wartość na 'True North’. Zmień domyślną wartość z „Project North” (Północ projektowa) na „True North” (Północ rzeczywista).

Uwaga: Rodzina „Linijka słońca” zawiera w sobie graficzne oznaczenie w postaci strzałki wskazującej północ. Pomoże Ci to wizualnie zweryfikować, czy widok jest poprawnie zorientowany – po wstawieniu rodziny strzałka powinna być skierowana prosto w górę ekranu.

Gdy nasz projekt jest już prawidłowo zorientowany, możemy przejść do praktycznego użycia narzędzia.

3. Analiza w Trzech Prostych Czynnościach

Cały proces analizy dla pojedynczego okna sprowadza się do trzech intuicyjnych czynności: wstawienia rodziny, wprowadzenia danych i odczytania wyniku.

3.1. Wstawienie Rodziny „Linijka Słońca”

Punktem wyjścia jest umieszczenie rodziny w odpowiednim miejscu. Należy wstawić ją dokładnie w lokalizacji analizowanego okna.

Po wstawieniu rodziny upewnij się, że strzałka wskazująca północ, będąca częścią jej geometrii, jest skierowana zgodnie z północą rzeczywistą na widoku, czyli prosto do góry ekranu.

3.2. Wprowadzenie Danych Wejściowych

Teraz musisz wprowadzić trzy kluczowe parametry, na podstawie których narzędzie przeprowadzi obliczenia. Znajdziesz je w oknie właściwości po zaznaczeniu wstawionej „Linijki słońca”.

Parametr	Opis	Przykład
Godzina początkowa	Czas, w którym słońce zaczyna oświetlać okno.	7:00
Godzina końcowa	Czas, w którym słońce przestaje oświetlać okno.	10:30
Wysokość budynku	Wysokość liczona od poziomu analizowanego okna do górnej krawędzi obiektu zacieniającego.	1200 (w jednostkach projektu, np. cm)

Ważne: Rodzina operuje na czasie miejscowym (słonecznym), a nie strefowym. Jest to absolutnie kluczowe dla precyzji, ponieważ czas słoneczny odzwierciedla faktyczne położenie słońca na niebie dla danej długości geograficznej. Dla przykładu, podczas gdy południe według czasu strefowego to godzina 12:00, prawdziwe południe słoneczne w Warszawie (gdy słońce jest najwyżej na niebie) wypada zimą około 11:45.

3.3. Odczytanie Podstawowych Wyników

Gdy tylko wprowadzisz powyższe dane, rodzina natychmiast i w pełni automatycznie wygeneruje geometrię trójkąta nasłonecznienia na Twoim rzucie.

Najważniejszy wynik jest dostępny od ręki w oknie właściwości rodziny. Odszukaj parametr:  LS_Czas nasłonecznienia

Parametr ten pokazuje obliczony, całkowity czas nasłonecznienia dla wprowadzonych godzin. Ale analiza nie kończy się na płaskim rzucie. Narzędzie oferuje znacznie więcej w widoku 3D.

4. Wejdź w Trzeci Wymiar – Interpretacja Płaszczyzny Ekliptyki

Poza trójkątem na rzucie, rodzina generuje płaszczyznę ekliptyki. W kontekście tego narzędzia wizualizuje ona rzeczywisty, nachylony tor Słońca na niebie jako nachyloną powierzchnię. Dla Warszawy, płaszczyzna ta nachylona jest pod kątem około 38 stopni do poziomu.

Wizualizacja 3D jest niezwykle pomocna z trzech kluczowych powodów:

Weryfikacja przestrzenna: 

Pozwala jednoznacznie sprawdzić, czy promienie słoneczne faktycznie przechodzą nad niższym budynkiem lub balkonem obok, który na rzucie pozornie rzuca cień. Widok 3D eliminuje wszelkie wątpliwości.

Złożone układy urbanistyczne: 

W gęstej zabudowie miejskiej, gdzie wiele budynków może rzucać cień, płaszczyzna ekliptyki pomaga precyzyjnie zidentyfikować, który z nich jest rzeczywistym źródłem zacienienia w danych godzinach.

Lepsza komunikacja: T

Trójwymiarowa wizualizacja jest znacznie bardziej intuicyjna i przekonująca dla inwestorów, urzędników czy klientów niż abstrakcyjne, płaskie rysunki na rzucie.

Wskazówka: Aby zobaczyć geometrię płaszczyzny ekliptyki, musisz przełączyć poziom szczegółowości widoku 3D lub aksonometrii na „Fine” (Wysoki).

Pro Tip: Geometria płaszczyzny ekliptyki jest umieszczona w dedykowanej subkategorii LINIJKA SŁOŃCA EKLIPTYKA. Dzięki temu możesz globalnie sterować jej widocznością dla całego projektu za pomocą okna „Nadpisania widoczności/grafiki” (Visibility/Graphics), co jest nieocenione przy zarządzaniu złożonymi widokami.

Interpretacja geometrii w 3D daje nam pełen obraz sytuacji. Następnym krokiem jest sprawdzenie, czy wyniki te są zgodne z obowiązującymi przepisami.

5. Spokojna Głowa – Automatyczna Weryfikacja Zgodności z §60 WT

Przypomnijmy podstawowe wymaganie §60 Warunków Technicznych:

Pokoje mieszkalne muszą mieć zapewnione minimum 3 godziny nasłonecznienia w dniach równonocy, w godzinach od 7:00 do 17:00. Przepis ten posługuje się czasem strefowym, czyli urzędowym. Jednak dla precyzyjnej analizy geometrycznej, nasza „Linijka słońca” musi bazować na czasie miejscowym (słonecznym), który odzwierciedla faktyczną pozycję słońca. Ta rozbieżność, w połączeniu ze zmianą czasu z zimowego na letni między równonocą wiosenną a jesienną, sprawia, że bezpieczny, praktyczny zakres analizy dla Warszawy to 7:15 – 16:30 czasu miejscowego.

Rodzina „Linijka słońca” posiada wbudowany system, który pomaga weryfikować zgodność z tymi ramami czasowymi. Opiera się on na dwóch elementach:

• Parametr LS_Ostrzeżenie: Jest to parametr typu „prawda/fałsz”. Przyjmuje wartość „prawda” (true), gdy wprowadzona przez Ciebie godzina początkowa lub końcowa wykracza poza wspomniany bezpieczny zakres (np. 7:15 – 16:30 dla Warszawy).

• Graficzny znak ostrzeżenia: Gdy parametr LS_Ostrzeżenie jest aktywny, w modelu pojawia się widoczny symbol ostrzegawczy. Działa on jak sygnalizator, który natychmiast informuje Cię o potencjalnym problemie lub konieczności dokładniejszej weryfikacji.

Zastrzeżenie: Pojawienie się ostrzeżenia jest sygnałem do weryfikacji, a nie ostatecznym wyrokiem o niezgodności projektu. Narzędzie dostarcza precyzyjnych danych geometrycznych, a ostateczna interpretacja należy do architekta.

Po wykonaniu i zweryfikowaniu analizy, czas przenieść jej wyniki do dokumentacji projektowej.

6. Od Analizy do Dokumentacji

Jedną z największych zalet „Linijki słońca” jest fakt, że wyniki analizy nie są tylko statyczną grafiką. Są to parametryczne dane, które żyją w modelu BIM i mogą być wykorzystane do tworzenia inteligentnej dokumentacji.

Oto dwa główne sposoby na udokumentowanie wyników:

• Zestawienia (Schedules): Możesz stworzyć w Revit tabelę, która automatycznie zbierze dane ze wszystkich użytych w projekcie „Linijek słońca”. Zestawienie może wyświetlać takie informacje jak identyfikator okna, godziny nasłonecznienia oraz, co najważniejsze, obliczony parametr LS_Czas nasłonecznienia dla każdego analizowanego punktu.

• Opisy (Tags): Do pakietu dołączona jest gotowa do użycia rodzina opisu (Opis trójkąta nasłonecznienia.rfa). Dzięki niej możesz opisać każdy trójkąt nasłonecznienia bezpośrednio na rzucie. Opis automatycznie zaciągnie i wyświetli godziny oraz łączny czas nasłonecznienia, eliminując ryzyko pomyłek przy ręcznym przepisywaniu danych.

W ten sposób płynnie przechodzimy od dynamicznej analizy do finalnej, precyzyjnej dokumentacji projektowej.

Sprawdź Omówienie działania specjalistycznej rodziny z autorem pomysłu – Video

7. Podsumowanie

„Linijka słońca” przenosi analizę nasłonecznienia w Revit na nowy poziom, oferując kluczowe korzyści:

• Automatyzacja żmudnych obliczeń astronomicznych.
• Precyzja analizy z dokładnością do jednej minuty czasu miejscowego.
• Wizualizacja 3D dzięki płaszczyźnie ekliptyki, która pokazuje rzeczywistą geometrię.
• Integracja z BIM umożliwiająca użycie wyników w zestawieniach i opisach.
• Automatyczne ostrzeżenia o potencjalnej niezgodności z ramami czasowymi z §60 WT.
• Dostępność – narzędzie działa zarówno w pełnej wersji Revit, jak i w Revit LT.

Gotową rodzinę omawianą w tym artykule możesz kupić tutaj:

Przekonaj się w praktyce, o ile prostsza może być analiza nasłonecznienia dzięki dedykowanym narzędziom Revit. Jeśli chcesz pracować na profesjonalnych rodzinach i poznać techniki ekspertów, koniecznie sprawdź naszą rozszerzoną Linijkę Słońca oraz dedykowany kurs: 🔗 Pełna oferta: Linijka Słońca

Linijka słońca w Revit. Zaawansowana rodzina parametryczna do analizy nasłonecznienia. Instrukcja.

Skorzystaj z kuponu o kodzie BIMV-LS upoważniającego do 25zł zniżki: